Sneeuwruimen

Dit jaar begonnen de Ramadan voor moslims en de veertigdagentijd voor katholieken, waarbij protestanten zich steeds meer aansluiten, op hetzelfde moment. Dat komt niet vaak voor, omdat de islamitische kalender korter is dan de gregoriaanse kalender. De laatste keer dat beide vastenperiodes bijna tegelijk vielen was in 1992. Bezinning, naastenliefde en soberheid zijn leidend in beide tradities. Het voelt goed om, zeker in deze tijd, samen op te trekken, al zetten moslims er qua inzet nu een extra tandje bij. Er is veel dat ons bindt. 

We leven in een tijd van oorlogsdreiging en afkalvende democratieën, daarover gaat het  in de politiek, de media en in gesprekken met elkaar. Politiek sterk staan tegenover bedreigingen van buitenaf, door te investeren in een sterk leger, in een onafhankelijk Europa, of in het beperken van immigratie staat hoog op de agenda. Nederlandse burgers worden opgeroepen een vrijheidsbijdrage te betalen, noodpakketten aan te leggen en de broekriem aan te trekken in de zorg en sociale zekerheid. Belangrijk, maar zonder aandacht voor gemeenschapszin, omzien naar elkaar (en het vertrouwen van burgers in de overheid en in ander instituties), ontoereikend.  

Omzien naar elkaar 

Om als samenleving weerbaar te zijn, tegen bedreigingen en oorlog is meer nodig dan het nemen van fysieke crisismaatregelen. Gemeenschapszin, omzien naar elkaar en samenleven op onze aarde, over sociale, maatschappelijke en culturele scheidslijnen heen, is onontbeerlijk voor een weerbare samenleving. Alle onderlinge contacten, ontmoetingen, burgerinitiatieven, die samenleven, gemeenschapszin en omzien naar elkaar versterken, zijn het cement van onze samenleving. Zulke contacten zijn er gelukkig volop, al raakt ons zicht wel eens ondergesneeuwd door sneeuwstormen van haat en boosheid tegen anderen.

Het is bijna lente, laten we, ook als remonstranten, (verder gaan met) sneeuwruimen en onder alle haat en boosheid zichtbaar maken wat ons bindt en hoe dat op allerlei manieren tot uiting komt en laten we ervoor zorgen dat het groeit. Als gemeenschapszin ondersneeuwt of verdwijnt, verdwijnt de samenhang en de veerkracht uit onzesamenleving. Dat maakt onze democratie kwetsbaar voor misbruik en ondergraving en daar kan ook een sterk leger niet tegenop.