Grenzeloze taal

Na een lang weekend in München, waar ik met onze zoon een oude kennis bezocht, begrijp ik nog weer eens goed hoe je met taal grenzen kunt slechten. En hoe belangrijk onderwijs in vreemde talen dus is, al staat dit zowel op middelbare scholen als op voortgezette opleidingen steeds meer onder druk. Ja, met Engels wil het nog wel, maar Frans, Duits en andere talen worden steeds meer langs de meetlat van het economisch rendabele gelegd. Dat is natuurlijk een enorme verarming. 

Sleutel tot contact

Maar waar haal je dan je sleutel tot contact met je naaste buren of andere culturen? Waarmee krijg je toegang, en ja, ook tot het handelsverkeer? 
Ik herinner me nog goed dat ik als 7-jarige, op vakantie in de Vogezen, mensen het woord ‘See’ hoorde noemen, terwijl die naar mijn idee heel ver weg lag. Veel later begreep ik dat ze een nabijgelegen meer bedoelden. 
Taal kent, zeker als je jong bent, veel geheimen. Als wij als kinderen iets niet mochten horen, werd er bij mijn Haagse grootouders iets in het Frans gezegd. Achteraf denk ik, dat het misschien maar één keer is voorgekomen, maar ik heb het altijd onthouden. 
Ja, talen openen grenzen, maar de vraag is moet het altijd een vreemde taal zijn? Waar mijn Haagse oma al voor de Eerste Wereldoorlog enkele maanden in Engeland verbleef om goed Engels te leren spreken, was er bij mijn Drentse oma geen sprake van dat ze verder kon leren. Maar zij kon in haar ‘Nedersaksisch’ dialect (het Drents) wel praten met de moeder van bovengenoemde kennis uit München, die oorspronkelijk uit Pommeren (nu West-Polen) kwam. Honderden kilometers van elkaar opgegroeid, maar toch een wederzijds verstaan.   

Universele talen

In een tijd waarin aan de ene kant grenzen vervagen, maar aan de andere kant ook weer belangrijker worden (gemaakt), is het niet altijd gemakkelijk om de juiste toon aan te slaan en de goede taal te benutten. Kom je als Nederlander met een beetje Duits of Frans over de grens, wordt vaak snel in het Engels geantwoord. Aan de andere kant worden ‘we’ nog steeds geprezen om onze kennis van vreemde talen. 
Komende zomer volgt waarschijnlijk een nieuwe test, nu we naar Zuid-Afrika gaan. Gelijkenissen en verschillen liggen dichtbij elkaar als het om het Afrikaans gaat, van de landseigen talen zullen we weinig begrijpen tenzij we daar nog  moeite voor doen. En anders zijn er nog de taal van de kunst, muziek of die van de gebaren, de lach en de knipoog. Misschien zijn die -ook dichterbij- wel de meest universele talen die mensen met elkaar verbinden.