God verdwenen uit Jorwerd?

God zou uit Jorwerd verdwenen zijn. Het is Geert Mak die dat ons in zijn bestseller uit 1996 met de titel Hoe God verdween uit Jorwerd geprobeerd heeft duidelijk te maken. Zijn boek laat zien hoe sterk het platteland van Friesland na 1945 veranderd is en hoeveel van het dorpsleven verdwenen is onder invloed van de moderne tijd en het wegtrekken van jongeren naar de stad.

De geschiedschrijving van Mak is ongetwijfeld adequaat wat betreft de sociale ontwikkelingen op het Friese platteland, maar is naar wat achteraf blijkt een volstrekte misser als je op de titel afgaat. Ik denk dat hij dat nu ook zou beamen.

Wat bleef

Want wat is er gebleven in Jorwerd? Een dorpskern waar de stilte je overvalt. Een gemeenschap die het jaarlijks presteert een spraakmakende theatervoorstelling te maken in de tuin van de notaris. Een origineel ingerichte ouderwetse kroeg die je uitnodigt om even te pauzeren, maar bovenal de centraal op de terp gelegen vroeg middeleeuwse Radboudkerk met daaromheen oeroude zerken van vorige generaties maar ook onlangs gedolven graven.

Vorige week was ik er weer, zoals elk jaar minstens één keer tijdens de vakantie. Graag neem ik gasten mee om de kerk te bezoeken waar altijd iemand is of te bereiken is om je binnen te laten. Eeuwen devotie en toewijding heersen er. Prachtige houten koorbanken, oeroude balken die het gewelf stutten en een schitterend rijk versierd orgel. Tegelijk tref je er eenvoud en rommeligheid van een veel gebruikte ruimte waar mensen zich thuis voelen als in hun eigen huis. De sfeer die het kerkje ademt wordt treffend verwoord in dit gedicht dat metershoog in het Nederlands en Fries in de absis hangt.

Huis om stil te zijn

Uit straten ronkend en rumoerig
heb ik een weg, een plek gezocht;
ik vond, het hart beklemd en roerig,
een huis gebouwd uit ademtocht.

Uit woordenvloed ben ik gekomen,
genaderd tot de bron van rust;
niet om er zomaar weg te dromen
maar stil te zijn naar hartelust.

Hier klinkt de taal niet angstaanjagend
en daal ik tot mijn wezen in,
in stilte die bevrijdt, ontwapent:
een stem die spreekt van dieper zin.

Het veilig masker mag doormidden,
ik toon mezelf een waar gezicht;
terwijl – geopend – handen bidden:
ontvangend, weerloos, vederlicht.

Ik voel me als herdacht, herboren –
het eelt, de ziel opnieuw doorbloed;
ik ga, weer mens als ooit tevoren,
de wereld anders tegemoet.
_{(Eppie Dam)}

Nijklaster

Nee, God is niet verdwenen uit Jorwerd. Integendeel. Want behalve de weldadige rust en stilte die het dorp biedt, is er op een steenworp afstand op de resten van een oud klooster een nieuwe kloostergemeenschap ontstaan waaraan niet alleen AdRem in haar laatste nummer een artikel wijdt maar ook de blog van afgelopen week over gaat (www.nijkleaster.frl).

U heeft, zoals u ongetwijfeld al gemerkt hebt, te maken met een hardcore fan van Jorwerd.