Bigger Picture

De zomer bracht ons in Brugge, een stad die we al vaker hadden bezocht, maar waar we nu heel gericht kwamen voor de tentoonstelling in Museum Brusk over Brugge als knooppunt in een mondiaal middeleeuws netwerk van handel, kennis en cultuur. ‘Breedbeeld – verweven werelden van Brugge, 900- 1500’ zoals de titel luidt. Deze tentoonstelling laat zien hoe enorm vertakt en wijdverbreid de verbindingen in die tijd al waren.

Breedbeeld

Vanuit Brugge waren er banden met Byzantium, de Islamitische wereld, de Vikingen, Mongolië en China. Het is zichtbaar en tastbaar in een prachtige haarspeld die in Brugge gevonden is, maar van Germaanse afkomst met een rood steentje uit Sri Lanka. In dit ene kleinood worden de handelslijnen zichtbaar. Maar ook ideeën trokken de wereld over. Schilder Jan van Eyck maakte dankbaar gebruik van kennis van verf uit heel andere delen van de wereld. Of de wis- en sterrenkunde uit de Islamitische wereld, zoals zichtbaar wordt in de prachtige wereldkaart uit de 12e eeuw, gemaakt door de islamitische cartograaf Muhammed al-Idrisi in opdracht van koning Rogier II van Sicilië. Fantastisch om te zien hoe voorwerpen, maar ook ideeën over de wereld reisden in die tijd.

Bigger picture

Het is echter de Engelse titel van de tentoonstelling die naar mijn idee nog meer de lading dekt: ‘Bigger picture’. Daarin klinkt de uitdrukking ‘the bigger picture’ door, die vaak gebruikt wordt in de oproep om je niet blind te staren op details of een klein deel, maar om vooral het geheel in het oog te houden, the bigger picture. Een uitdrukking die ons helpt om te relativeren.

Het verwijst voor mij naar de verruimende en verfrissende werking die historisch besef kan hebben. We zijn maar al te vaak geneigd om ons eigen leven als maatstaf der dingen te stellen. We staren ons blind op onze eigen tijd, met zijn problemen en zorgen en kunnen daarin ook helemaal vastdraaien.

Relativering

Voor mij werkt de geschiedenis als een venster dat je kunt openzetten om je blik weer te verbreden. Deze tentoonstelling laat je bewonderend constateren hoe mobiel men in vroeger tijden was, waar de mensen het zonder auto, vliegtuig of internet moesten doen. Hoeveel mensen van elkaar leerden door de contacten die ontstonden: vaak goedschiks via handelscontacten, maar ook even zo vaak kwaadschiks door veroveringen en oorlogen. Hoe veel mensen in die tijd onderweg waren: op de vlucht voor oorlogen, honger en misoogsten. Deze nieuwelingen waren vaak de degenen die nieuwe ideeën en nieuwe technieken meebrachten. Begrippen als onze ‘joods-christelijke’ cultuur komen in een ander daglicht te staan als je ziet hoeveel invloeden van elders er zijn geweest.

The Bigger Picture

Historisch besef helpt ook om de veerkracht van de mensheid te zien. Hoe men oplossingen vond voor de problemen van hun tijd. Verdragen die maakten dat oorlogen niet dooretterden; hygiënemaatregelen die hielpen om de pest in te dammen; nieuwe landbouwtechnieken die de opbrengst vergrootten.

Het geeft vertrouwen dat wij, juist ook door die contacten, elkaar uiteindelijk weer weten te vinden en met elkaar de problemen van onze tijd het hoofd weten te bieden, al dan niet geholpen en gevoed door ervaringen uit het verleden.

‘Breedbeeld / Bigger picture’, Museum Brusk, Brugge. Helaas nog maar te zien tot 6 september.