We kennen elkaar niet, maar . . .

“Beste Kim, we kennen elkaar niet, maar . . .”

Zo begon het appje dat ik ruim tweeënhalf jaar geleden op een winterse dag ontving. Het bleek een bericht te zijn van Hetty Zock, vriend van de Utrechtse Geertekerk. Ze had mijn nummer gekregen van een van de vaste voorgangers van deze kerk, omdat ze mensen zocht die wilden deelnemen aan een leesgroep over de Duits-Amerikaanse denker Hannah Arendt (1906-1975). Bij voorkeur mensen die werkzaam waren in of rond de zorg. Als verpleegkundige en op dat moment nog student Zorgethiek kon ik me geen leesgroep voorstellen waarbij ik liever zou aansluiten.

Handelen

In tweeënhalf jaar tijd las ik samen met vier andere vrouwen het boek De menselijke conditie van Hannah Arendt. We deden aan slow reading; maandelijks of tweemaandelijks lazen we een paar pagina’s uit deze filosofische analyse van wat wij, als mensen, doen. De interessantste menselijke activiteit die Arendt beschrijft, en volgens haar ook de belangrijkste, is handelen.
Handelen doe je niet in je eentje. Je hebt er altijd anderen voor nodig, omdat handelen alleen plaats kan vinden tussen mensen: in de ruimte waarin we elkaar ontmoeten, spreken, luisteren, reageren en elkaar kunnen verrassen.

Terwijl ik nadacht over het bovenstaande en hoe ik Arendts denken en onze leesgroep kon verwerken in een blog, was het mijn man die me verraste met een nieuwsberichtje: “Dolly Parton is overleden.”
Nu ben ik geen die-hard Dolly Parton-fan maar ik genoot wel, net als miljoenen anderen, van haar muziek en het nieuwsbericht zou een wending geven aan deze blog die ik vooraf niet had voorzien. Want terwijl ik zat te mijmeren over Dolly Parton, met mijn vingers boven het toetsenbord voor een blog over Hannah Arendt voor de website van een remonstrantse gemeente, zag ik ineens een overeenkomst tussen deze drie ogenschijnlijk totaal verschillende elementen.

Hannah, Dolly en de Remonstranten

Op het eerste gezicht hebben ze weinig met elkaar gemeen. Hannah Arendt: een politiek denker die briljante maar, laat ik eerlijk zijn, soms bijna onleesbare teksten schreef. Dolly Parton: een wereldster wier muziek de eigenschap heeft om dagenlang in je hoofd rond te blijven zingen. En een christelijke geloofsgemeenschap met wortels die teruggaan tot diep in de zeventiende eeuw.

Wat Hannah, Dolly en de remonstranten echter met elkaar verbindt, is hun liefde voor verschil. Of, om een begrip van Hannah Arendt te gebruiken: hun eerbied voor pluriformiteit.

Koester het verschil

Volgens Arendt is pluriformiteit, oftewel de verschillen tussen mensen, essentieel voor een gezonde gemeenschap en samenleving. In dictatoriale of totalitaire samenlevingen is weinig tot geen ruimte voor pluriformiteit: mensen worden gedwongen dezelfde overtuigingen te delen en zich naar dezelfde normen te voegen. Arendt pleitte dus voor pluriformiteit. Maar ook Dolly Parton leek het verschil te omarmen. In de necrologieën die na haar overlijden verschenen, wordt Parton geroemd om haar verbindende kracht. Ze was geliefd bij links en rechts, oud en jong, queer en straight, gelovigen en atheïsten. Tot slot is er ook in de remonstrantse traditie veel ruimte voor verschil. Zeker, het christelijke geloof vormt het uitgangspunt. Maar binnen een remonstrantse gemeente hoeft niet iedereen hetzelfde te geloven om toch samen een gemeenschap te kunnen vormen. Er zijn geen dogma’s, geen verplichte kledingvoorschriften en geen vaststaande, verplichte geloofsbelijdenissen.
Dankzij het mijmeren over Dolly, ontdekte ik dat zowel zij, als Hannah als de remonstrantse geloofsovertuiging ons oproepen om, juist met al onze verschillen, samen te leven.

Samen leven

En zo kom ik weer uit bij dat appje van Hetty: “Beste Kim, we kennen elkaar niet, maar . . .”
Terugkijkend zijn die woorden een mooi voorbeeld van wat Hannah Arendt met handelen bedoelt. De woorden brachten iets in beweging zonder dat Hetty wist waartoe dat zou leiden. Ze creëerden een ruimte waarin, in ons geval, vijf mensen met verschillende levens en ervaringen elkaar konden ontmoeten en samen betekenis probeerden te geven aan iets.
Is dat niet wat samen leven betekent? Ruimte maken om elkaar te ontmoeten. Je laten verrassen door iemand die je nog niet kent, door een gedachte die je nog niet had, door een muzieknummer dat je onverwacht raakt.
Probeer het zelf eens. Wie weet wat voor moois je allemaal in gang brengt als je iemand aanspreekt met: we kennen elkaar nog niet, maar . . .

PS: nieuwsgierig geworden naar Hannah Arendt?

Op vrijdag 28 augustus geeft Joop Berding om 20.00u een lezing bij de remonstrantse gemeente in Arnhem over de actualiteit van Hannah Arendt. Kijk hier voor meer informatie.

In februari en maart 2027 organiseert de RGU vier bijeenkomsten in de Geertekerk met als thema De Wereld van Hannah Arendt. Zie het programmaboekje 2026-2027 voor meer informatie.

PPS: De gebruikte afbeelding bij deze blog is een afbeelding van een poster van Vluchtelingenwerk waarmee deze stichting de boodschap wil uitdragen dat verschillen ons niet verdelen, maar verrijken. En je kunt hem gratis bestellen.